De volkstuin: zaaien

We zijn nu putteke [nvdr; in het midden van] winter, er is nog weinig te doen in de tuin maar wij kunnen ons alvast voorbereiden door bepaalde zaken voor te zaaien en later te verspenen om dan in de tuin te kunnen planten. Wat hebben we nodig? Dat is een bak met zaai- en stekgrond. Een [hand-]schopje. Zaaidoosjes, bestaan in verschillende formaten. Eventueel zaaibakjes. En uiteraard ook de zaden die we gaan gebruiken om nu in de grond te stoppen. Eerst en vooral een woordje uitleg over de zaai- en stekgrond. Dus het verschil met de gewone potgrond is dat zaai- en stekgrond eigenlijk weinig voedingsstoffen bevat en ook heel luchtig is. Omdat dus kiemende plantjes eigenlijk bijna geen extra voedsel nodig hebben. Anders zouden ze kunnen verbranden. Nu, we hebben hier al onze zaai- en stekgrond maar om een betere kieming te krijgen ga ik hier wat bokashi-starter aan toevoegen. En bokashi-starter, dat zijn dus effectieve micro-organismen die ervoor zorgen dat de plant, dat het zaadje, zich beter gaat inwortelen. Dat hoeft niet veel te zijn omdat de micro-organismen die daar in zitten zich gaan vermenigvuldigen in die grond. In de microbiologie is er altijd een strijd tussen de goede en de slechte bacteriën. Door in die grond goede bacteriën aan te brengen, zorgen we ervoor dat we een veel betere inworteling gaan krijgen van onze plantjes. Voila, waar we mee beginnen nu dat is het zaaien van de rode paprika. Daarvoor, paprika is belangrijk [nvdr; spreker haspelt zin], omdat hij een temperatuur nodig heeft van twintig graden om te kunnen kiemen. Dus als we die in een koude bak gaan zetten onder de twintig graden dan komen die niet uit. Eerst en vooral gaan we die in kleinere recipiënten zaaien zodanig dat we die in de warmte kunnen zetten tot ze gekiemd zijn. Dus we gaan nu onze recipiënt vullen. We kunnen dat al een heel klein beetje nivelleren. Zo, dat is gebeurd. En nu gaan we onze zaadjes … euh, ter plaatse, voila … Dus, dat is geen millimeterwerk, hé. Voila. Er is natuurlijk, niet elke, er is nooit honderd procent kieming [nvdr; spreker hakkelt tussen zinnen], vandaar dat je altijd wat meer zaadjes mag leggen omdat er altijd zullen zijn die niet uitkomen. Voila. Zo. Wat we nu nog gaan doen, dat is een beetje zaai- en stekgrond erbovenop doen. Ook niet te veel want als die zaadjes te diep zitten gaan ze ook niet uitkomen. En terug een klein beetje aanduwen. Voila. En het enige dat ons nu nog rest, dat is een beetje water geven. Voila. Een beetje water. En ze kunnen starten. Voila. Onze paprika is gezaaid, maar nu weten we nog dat het paprika is maar binnen veertien dagen of binnen een maand gaan we dat niet meer weten als het hier vol met bakjes staat. Vandaar dat het belangrijk is dat we daar een bordje [nvdr; label] bij steken met de naam van wat we gezaaid hebben. Voila, en dat kan nu … op de vensterbank om te kiemen. Voila, het volgende dat we doen is het voorzaaien van onze spinazie. Spinazie gaan we rechtstreeks in potjes zetten met een vijftal zaadjes samen zodanig dat als die slaplantjes gekiemd zijn, kunnen ze in volle grond gezet worden. In de serre of in de volle grond. Voila, voor onze spinazie hebben wij al kant- en klare potjes. Dit is ons zaad. We gaan dat zakje open maken. En de bedoeling is nu dat we in elk potje een vijftal zaden gaan leggen zodat we dus groepjes van planten maken. … Zo, dat mag licht aangeduwd worden. Niet te hard. Het is beter als we misschien eerst onze potjes vullen met de zaai- en stekgrond. Zo kijk, en nu gaan we onze potjes vullen met een vijftal zaadjes. Dat mogen er ook meer zijn. Want als ze uitkomen doen we ook altijd aan natuurlijke selectie. Dat wil zeggen; de zwakste gaan eruit. Niet elk plantje is even sterk of elk zaadje heeft evenveel kiemkracht en in de natuur is er ook een selectie. De goeie moeten we overhouden, de slechte moeten eruit. Nog een klein beetje zaai- en stekgrond om de zaadjes af te dekken. Dat kunnen we ook doen door putjes te maken en achteraf die putjes te vullen maar dat is niet echt nodig. Kijk, voila, een klein beetje grond erbovenop. En een beetje aanduwen. En je ziet waartoe een klein blokje hout voor kan dienen, hé. Dat is gewoon een restje brandhout dat ik gebruik. Voila, en nu gaan we onze potjes gaan verzamelen. In een grotere recipiënt want natuurlijk als we water geven en dat water loopt eruit, dan moet dat kunnen worden opgevangen. Want dat gaan we dus nu doen. Een beetje water geven … zodanig … dat ze een beetje kunnen starten. We hebben nu even van bak verwisseld want hier gaan we een reeks zaden in de grond stoppen die achteraf belicht gaan worden. De plant heeft niet alleen warmte nodig maar ook licht. Dus terug wat bokashi-starter. Voila. Nu kunnen we de micro-organismen mooi verdelen in de grond. Onze grond is voorbereid. We gaan dat nu even nivelleren. Voila. En nu gaan we onze selder zaaien. Selderzaad is heel, heel fijn. En nu gaan we ons zaaibakje [nvdr; zaaidoosje] kunnen gebruiken. Grotere zaden kan je dus met de hand. Die hele fijne zaadjes, dat is een ander paar mouwen. Wat je soms ook kan gaan doen. Als dat heel fijn zaad is. Dat is mengen met fijn wit zand. Droog, niet nat. Om op die manier een grotere massa te hebben. Voila. En nu … … gaan we de zaadjes verdelen. Opnieuw: dat mag wat meer zijn. Want we gaan er dan de zwakste uit halen en alleen de sterke overhouden. Voila. Wat we nu gaan doen, dat is ons perceeltje, want dat is eigenlijk een miniperceeltje. Gaan we afboorden zodanig dat we tot daar hebben we onze selder gezaaid. Onze volgende is de broccoli. Maar we doen die dus ook in het zaaidoosje. Voila. Voila. Dus de zaadjes zitten er in. Het enige wat we nu nog moeten doen is naamplaatjes zetten. Want nu weten we het dat daar selder staat. Maar binnen een maand gaat dat niet zo simpel meer zijn omdat onze zaaibak dan vol staat. En op die manier hebben we een geheugensteuntje. Onze derde zaailing zal snijsla zijn. Voila, je ziet dus ook dat er een mengeling is van verschillende rassen. Meestal harde bladsoorten. Soorten andijvie. Gewone snijsla. Er zitten dus verschillende rassen samen. Voila, mooi bedekt en een beetje aanduwen. En ons bordje ‘sla multi leaf’. Nu moeten ze nog drinken hebben, hé. Die zaadjes hebben vocht nodig om te kiemen. Niet mee overdrijven. Als de grond vochtig is, is dat genoeg. … Voila, zo. Onze bak staat nu voor het raam. Maar het licht van dat raam is niet voldoende. We hebben extra verlichting nodig. Want die plantjes groeien naar het licht. Je zal dat wel al hebben ondervonden. Zij die af en toe eens thuis zaaien, dat dus door te weinig zonlicht krijg je hele lange stengels en eigenlijk zwakke plantjes. En dat komt door gebrek aan licht. Vandaar dat dus extra belichting meer dan noodzakelijk is. Zowel warmte is belangrijk, vocht, maar voldoende licht is zeker belangrijk om sterke planten te krijgen. Een extra woordje uitleg over de belichting. Als je daar niet over beschikt, volstaat het om je zaadbak aan het vensterraam te zetten. En ook regelmatig eens te draaien zodat alles gelijkmatig belicht wordt. Maar ideaal is dat we de bak extra licht geven met kunstlicht. Er zijn verschillende soorten lampen. Dit zijn groeilampen. We zullen die straks even laten branden. Die hebben rode en blauwe LED-jes en ook infrarood. Hier hebben we een lamp die wit licht geeft. Eigenlijk, belangrijk is dat de lichtsterkte overeenkomt met dat wat je nodig hebt om een krant te kunnen lezen. Het daglicht dus eigenlijk nabootsen. We gaan nu onze lichtbak bovenop onze zaaibak zetten. Zo, voila. Kijk en dat is op maat gemaakt. Kijk, dit is snijsla die tien dagen geleden is gezaaid. Die heeft gewoon voor de vensterbank gestaan. Zonder extra licht. En wat zien we? Dat bepaalde plantjes ietwat te lang zijn. Dat is het effect dat je krijgt door het gebrek aan licht. Nu, dat is geen ramp. Want als we die nu gaan uitplanten in blokjes van een vijf- à tiental plantjes dan planten we die iets dieper zodanig dat die langere stengel onder de grond zit. Maar het is beter voorkomen dan genezen. Dus beter veel licht geven zodat je kortere plantjes krijgt. Wat ook belangrijk is, is de tijdsduur. Wij moeten de natuur nabootsen. Dat wil dus zeggen: tijdens de nacht is het donker. Die nachtcyclus is ook nodig voor de ontwikkeling van de plant. De plant is in rust. De wortels gaan zich dieper gaan wortelen. Maar overdag gaat het groenere gedeelte zich ontwikkelen. Vierentwintig op vierentwintig licht geven is geen goed idee. Twaalf uur licht, twaalf uur donker, is ideaal. De volgende in de rij zijn de peulerwten. De ‘mange-touts’. Dat is eigenlijk ook een voorjaarsgroente maar in het voorjaar kunnen we natte en koude nachten hebben vandaar dat we ze gaan voorzaaien in potjes. En op het ogenblik dat ze voldoende groot zijn, dan gaan we ze ter plaatse op rijshout in de tuin zetten. Die kunnen we gerust in de hand nemen want die zaden zijn groot genoeg. Wij gaan hier nu vijf zaadjes per potje zetten. Vijf of zes. Dat speelt geen rol. Als we die nu gaan uitplanten dan gaan we tussen onze potjes een afstand van een twintigtal centimeter houden. Je kan ook ter plaatse zaaien in een rij en dan is het om de vijf centimeter per zaadje. Hier werken we met groepjes planten. Groepjes van vijf en die staan dan op een twintigtal centimeter van elkaar. We zijn gestart met het zaai- en plantseizoen, ik dank u voor het kijken en we zien elkaar zeker terug wanneer we alles gaan uitplanten en verspenen.