Een gezond gazon, het hele jaar door

EEen mooi, groen gazon is voor veel mensen het hart van de tuin. Maar zo’n strak grasperk komt er niet vanzelf. Van een goede aanleg tot het juiste onderhoud, en zelfs alternatieven voor wie het zichzelf makkelijker wil maken: in deze compilatieaflevering over gazon tonen we hoe je het hele jaar door van een gezond grasperk kan genieten. Voor een mooi gazon begint alles bij een goede ondergrond. Die moet vlak, egaal, onkruidvrij en voldoende stevig zijn om het gras lat er goed te laten wortelen. Voor een kleine tuin kan je dat gemakkelijk zelf doen met een bosmaaier. Een bosmaaier met nylondraadkop is bedoeld om gazon te trimmen. Om onkruid te maaien kiezen we voor een bosmaaier met een maaimes. Daarmee haal je de taaiste struiken en twijgen weg. Daarna verwijder je het onkruid om straks de grond te kunnen bewerken. Deze tuin is te groot om dit zelf te doen. Je kunt een kraantje en container huren om de tuin te effenen en de overbodige aarde weg te voeren. Maar naast het egaliseren is ook een bodemonderzoek nodig. Met een grondboor nemen we op verschillende plaatsen bodemstalen, zodat we precies weten welke grondsoorten aanwezig zijn. Elke grondsoort houdt water en voedingsstoffen anders vast. Het volstond om op een vijf-tal plaatsen met de grondboor wat grond uit de bodem te halen. Met een halve kilo grond, heb je voor een modale, particuliere tuin al voldoende. Zo’n bodemstaal kan je dan gaan afleveren in de meeste tuincentra voor een analyse. Op basis daarvan weten we of extra voeding nodig is, of net vermeden kan worden omdat er al voldoende voedingsstoffen in de bodem aanwezig zijn. Zo leggen we een sterke basis voor een gazon dat mooi en stevig groeit. Ligt je grond effen? En heb je niet teveel puin in de bodem? Dan kan je starten met het inzaaien van gras. Als je vertrekt van een bestaande tuin, waar vroeger al gazon was huur je best een overtopfrees. Dit is dezelfde manier van werken als wanneer je de tuin opnieuw zou willen gaan aanleggen. Je kan een overtopfrees huren als motorculteur, maar omdat wij een groot perceel te frezen hadden kozen we voor een combinatie met een mini tractor. Het najaar is de best geschikte periode om je gazon te 'her'aanleggen. Een klassieke bakfrees draait in de rijrichting van de motorculteur of de tractor en woelt de grond daarbij om. Het nadeel is dat de plukken van de oude graszoden nog verspreid liggen in de gefreesde grond. Een overtopfrees draait in de tegenovergestelde draairichting. Ze gooit de grond eerst tegen een rooster waardoor de plukken zoden eerst op de grond vallen en daarna bedekt worden met een laagje verkruimelde aarde. Doordat de grond nog eens aangedrukt wordt met een niveleerblad en een aandrukrol heb je een erg fijn resultaat. Je kan in één beweging je grond zaaiklaar maken. Het gebruik van een rotoreg of een mechanische hark is dan zo goed als overbodig. Na het frezen hark je de grond fijn en verwijder je nog eventuele stenen en kluiten. Zaai bij vochtig weer of net voor een regenperiode, want dat helpt het gras sneller kiemen. Op zware gronden kan een bodemverbeteraar de bovenlaag lichter en luchtiger maken, wat belangrijk is voor een goede wortelvorming. Meststoffen voeg je pas toe wanneer het gras is opgekomen. MAN 1 Dat is enorm belangrijk, want zo’n graszaadmengsel kan uit vijf tot zes verschillende grassoorten bestaan. Eenmaal ze voldoende zijn gemengd en de lichtere en zwaardere helemaal goed door elkaar zitten. Dan kun je gaan zaaien, want dan krijg je een mooi egaal gazon. Verdeel het zaad breedwerpig met de hand. Werk bij voorkeur op een windstille dag. Rol of druk de grond licht aan zodat het zaad goed contact maakt met de bodem. Mesten doe je pas nadat het gras is opgekomen, bij voorkeur met een organische meststof voor jong gazon. Ook voor graszoden is een goede bodemvoorbereiding essentieel, en die is vrijwel dezelfde als bij gras zaaien. De grond moet vlak, egaal en fijn verkruimeld zijn. Om de aarde mooi fijn te harken gebruikt de tuinaannemer een gazonhark Die heeft fijne tanden aan de ene zijde en een lat aan de andere kant. Door de hark dan gewoon om te draaien kan hij daarmee de grond meteen ook effen strijken. Eens de grond mooi fijngeharkt en glad gemaakt is, wordt alles nog aangerold, zo ligt dit zeker vlak. Het is nodig om een drietal keer aan te rollen, zodat de grond mooi egaal wordt. Daarna wordt nog wat meststof uitgestrooit. Die heeft geleidelijk aan zijn voedingsstoffen af aan de ondergrond.zodat het gazon voor een lange tijd gevoed zal worden. Voor de stroken gras geplaatst worden, wordt de toplaag opnieuw lichtjes los geharkt. Want we gaan het gazon hier aanleggen met graszoden. Graszoden zorgen meteen voor een dicht en groen resultaat en zijn ideaal als je snel een afgewerkt gazon wil. Wat heel belangrijk is bij het leggen van graszoden, is dat de naden heel mooi tegen elkaar gelegd worden… Eens het grasperk er volledig ligt, moet je alles nog eens aanrollen… Daarna nog water geven. Dat is essentieel om de voedingsstoffen tot bij de wortels te brengen. Dit lukt het best met een zwenksproeier, maar roterende sproeiers zijn er ook ter beschikking. Deze gebruik je wel het best voor grotere oppervlaktes. In het algemeen geef je het gazon ’s ochtends water, vooral in warme, droge periodes, zodat de wortels het water goed opnemen. Wil je niet veel gedoe, dan kan je ook kiezen voor kunstgras. Kunstgras is meer dan zomaar namaakgras… Voor elke toepassing bestaat er een geschikte soort: van een speelgras voor kinderen en huisdieren tot een strak sportgazon. Ondanks dat kunstgras geen natuurlijk product is, is het duurzaam. Het gaat gemiddeld vijftien jaar mee en wordt nadien gerecycleerd. Om kunstgras te plaatsen, wordt de bodem eerst geëgaliseerd en voorzien van een stabiele onderlaag. De grasmat wordt strak uitgerold, vastgemaakt en ingezand zodat het goed blijft liggen en natuurlijk aanvoelt bij gebruik. Zo kan je – of je nu kiest voor natuurlijk gras of kunstgras – jarenlang genieten van een mooi, groen resultaat met de juiste aanpak en verzorging. Maar een mooi gazon behouden stopt niet bij de aanleg alleen. Regelmatig onderhoud speelt een grote rol, en één van de belangrijkste onderdelen daarvan is het maaien van het gras. Er zijn verschillende manieren om dit aan te pakken: van de klassieke grasmaaier tot de steeds populairdere robotmaaier, die het werk grotendeels voor je uit handen neemt. Beide hebben een eigen manier van werken, die bepalend is voor het onderhoud en het eindresultaat. MAN 1 Jah, zo’n grasmaaier zonder snoer, dat is toch wel het gemak. Dus geen gehannes met die kabel die je steeds maar over je heen moet tillen. Gewoon op een batterij gaat het ook en ik doe hier wel een hele oppervlakte mee. Je hebt gemerkt, ik doe dat gras niet ineens heel kort af. Mjah, de eerste keer maaien in het voorjaar mag je echt niet te kort gaan. Stel je machine in op, laat ons zeggen, drieënhalve centimeter. Bij de volgende maaibeurt mag je dan naar tweeënhalve centimeter gaan en ik zou het daarbij houden eerlijk gezegd, behalve als je graag zo’n bijna golfveldachtig greentje hebt met anderhalve centimeter, of zelfs korter, je mag dat doen, maar dan moet je niet schrikken, volgende zomer als het weer zo’n warme, droge zomer gaat worden dat je gras binnen de kortste keren, jah, dor zal worden omdat de sprietjes gewoon te kort zijn, weinig wortels hebben en te snel uitdrogen dus hou je aan tweeënhalve centimeter, da’s een goeie raad. MAN 1 Jah, hoe vaak je moet gaan maaien, dat hangt er een beetje af van de groeisnelheid van het gras, dat hangt af van het weer, van de droogte, en zo verder … maar probeer het op één keer per week te houden. Je kunt beter één keer per week maaien dan om de twee weken want dan ga je te sterk moeten terugmaaien. Je kunt beter van de bovenste blaadjes van het gras een stukje afdoen; dat bevordert de groei in plaats van ineens te veel te moeten afdoen want dan gaat de groei juist eventjes stilvallen. Het onderhoud van een grasmaaier bestaat uit het schoonmaken van de maaier en het regelmatig controleren en vervangen van de messen. MA N 1 Jah, ik heb dan wel zeeën van tijd maar niet iedereen is zo en zeker als je uit werken gaat, of met twee uit werken gaat, is het wel handig dat je in de plaats van zo’n maaimachine kiest voor een echte gazonslaaf, namelijk een maairobot. Een robotmaaier maait het gras volledig automatisch. Na installatie van een laadstation en (meestal) een begrenzingsdraad beweegt de maaier zelfstandig over het gazon. Hij maait regelmatig kleine stukjes gras, die als fijne snippers op het gazon achterblijven en dienen als natuurlijke bemesting. Het onderhoud van een robotmaaier is beperkt. Regelmatig schoonmaken en het controleren of vervangen van de messen is meestal voldoende. Het is aan te raden om de messen van je maaier elke twee à drie maanden te vervangen. Daarnaast is het belangrijk om de maaier af en toe te controleren opv storingen en hem in de winter vorstvrij op te bergen. Een grasmaaier maait het gazon mooi en gelijkmatig, maar langs de randen blijft vaak gras staan. Door boordstenen te plaatsen kan de maaier ook netjes tot aan de randen maaien. Blijft er toch gras staan, dan werk je dit eenvoudig bij met een grastrimmer. Wij kiezen voor een toestel op accu. Geen gezeul met kabels én we kunnen de batterij voor andere toestellen gebruiken. Werk steeds ergonomisch. Hou de grastrimmer altijd met twee handen vast als je het gras maait. Een rechte houding voorkomt rugpijn. Laat de maaikop tijdens het maaien iets boven de grond zweven en zwenk de machine horizontaal en gelijkmatig heen en weer boven de grond. Rond bomen en stammen gebruiken we een elektrische grasschaar… Zo kunnen we heel precies werken zonder schade aan te richten. Voor een extra strakke uitstraling steken we het gazon af. Zo voorkom je dat gras over paden of borders groeit en blijven de lijnen netjes en scherp. MAN 1 Eén van de taken die je absoluut niet mag vergeten als je je gazon in topconditie wil houden, is het zogenaamde verticuteren. Jah, verticuteren wil gewoon zeggen met een speciale hark – met scherpe mesjes; zie je hier – door je gazon gaan op een bepaalde diepte zodat je de wortels van de graszoden doortrekt. Jah, je gaat eigenlijk het gras opzettelijk beschadigen. Waarom zou je dat nu doen? Wel, als je door de wortels trekt, dan ontstaat er in de overblijvende wortels een speciaal stofje, een soort plantenhormoontje eigenlijk wat ervoor zorgt dat die graszoden extra sterk gaan worden, dat het gras zich heel goed gaat herpakken, beter dan tevoren. Tegelijkertijd haal je met het verticuteren al een gedeelte van het grootste grasprobleem aller tijden, namelijk het mos, haal je eruit. En ook afgestorven grasresten want die kunnen wel zorgen voor een viltig tapijt op je grasmat. Dus verticuteren is heel belangrijk, en je doet dat best twee keer per jaar; één keer in het voorjaar, één keer in het najaar. Best een werkje hoor! MAN 1 Verticuteren dat doe je best in twee loodrecht op elkaar staande richtingen, dan heb je nog meer mee. Op die manier wordt je gras ondergronds ook beter belucht. Bacterieën die daaronder leven hebben namelijk zuurstof nodig, ja, enne, dat breng je zo in de grond, en als je ziet wat je er allemaal uithaalt naast graswortels, zitten er ook al stukjes mos bij. Kijk, dit is een gazon van amper een jaar oud en er zit al mos in, dus jah, voorkomen is beter dan genezen… MAN 1 En dit kan zo op de composthoop. Het gaat heel snel verteren. Met het verticuteren is het grasmat opengezet, klaar om de bodem te beluchten. Kleine gaatjes zorgen dat lucht, water en voeding dieper bij de wortels komen, waardoor het gras sterker groeit. Want juist bij een dichte of slecht beluchte bodem krijgt mos vaak de overhand. MAN 1 De oorzaak van mosgroei bestaat eigenlijk uit twee dingen: één; de verzuring van de bodem, jah, mossen houden nu eenmaal van een zuurtegraad die lager is dan 6, jah, dan gaan ze enorm snel groeien. Op een jaar tijd kan je gazon in een mosveld veranderen, maar naast de zuurheid van de bodem is er ook het gebrek aan voeding. In derde plaats, misschien een teveel aan betreding maar dat geldt niet voor een groot gazon zoals hier. Als je op tijd met kalk strooit, dan ga je die verzuring tegen gaan. MAN 1 Bekalken kan je best doen vóór de winter, tijdens de winter, of zoals wij nu net ná de winter. Dan heeft de kalk de tijd om op te lossen en gaan de haarworteltjes van het gras goed die kalk kunnen opnemen en gaat de bodem minder zuur zijn en komt dat helemaal in orde. MAN 1 En als je meteen daarna voedingstoffen gaat toevoegen die een heel hoog kaliumgehalte bevatten, je kent dat, op van die meststof zakken staat N-P-K; hoe hoger het kaliumgehalte, hoe beter voor een goeie gazonvorming van je grassen. Je merkt het meteen ook al aan het mos, het kan er ook niet tegen en gaat al heel snel vergelen. Dus één; bekalken, twee; bemesten met een hoog kaliumgehalte. MAN 1 Hoe vaak moet je bemesten? Een regel is om vanaf het einde van de maand maart tweemaandelijks te bemesten. Ergens tot in oktober. Daarvoor de laatste keer, en misschien de laatste keer een echte wintermeststof toe te voegen. Die heeft een andere verhouding en die is dan weer goed om je gras beter door de winter te laten komen. Zelfs in een goed onderhouden gazon kan onkruid de kop opsteken en het beeld verstoren. Verwijder onkruid bij voorkeur handmatig met een onkruidsteker, en trek ze met wortel en al uit, het liefst wanneer de grond vochtig is. Bij grotere oppervlakken of veel verspreid onkruid kan je een selectieve gazononkruidbestrijder gebruiken. Die werkt tegen breedbladig onkruid zonder het gras te beschadigen. Gebruik daarbij wel een spuitkap om schade aan andere planten te voorkomen. Ook na het verwijderen van onkruid blijft het belangrijk om het gazon dicht en gezond te houden. Bij kale plekken kan je gras terug inzaaien. Maak de grond los, strooi een dunne laag potgrond en zaai het graszaad gelijkmatig uit. Druk het licht aan en geef het regelmatig water totdat het nieuwe gras goed is opgekomen. Een mooi groen gazon... dat vraagt aandacht, maar met de juiste stappen wordt het een fris, dicht en gezond tapijt waar je trots op kunt zijn.