Herbeleef het Symposium Technisch Onderwijs
De kloof dichten tussen onderwijs en het bedrijfsleven
Hoe dichten we de kloof tussen het technisch onderwijs en de bedrijfswereld? Dat was de centrale vraag tijdens het Symposium Technisch Onderwijs dat op 21 januari plaatsvond in MeetDistrict te Gent. Met drie keynotesprekers en tal van gastsprekers uit zowel het onderwijs als het bedrijfsleven werden inzichten en initiatieven gedeeld die tonen hoe samenwerking vandaag al vorm krijgt en hoe die verder kan worden versterkt.
Een gedeelde ambitie
Het Symposium Technisch Onderwijs kadert binnen één duidelijke ambitie: de afstand tussen klas en werkvloer verkleinen. Volgens Jeroen Seynaeve, Project Learning Manager Professional Media Group (PMG), vraagt het dichten van die kloof een blijvende inspanning: "Het is de derde keer dat we dit symposium organiseren. We hebben weer een hele dag vol inspirerende cases en keynotes die hopelijk heel veel sectoren opnieuw aanzetten om de brug te slaan tussen de ondernemingen en het onderwijs en nieuwe samenwerkingsvormen naar voren zullen brengen", aldus Seynaeve.
Ook Philip Viane, Bladmanager van Tech School Solutions, benadrukt dat die samenwerking essentieel is, niet alleen voor het onderwijs, maar ook voor bedrijven zelf. "Bedrijven en het onderwijs moeten veel dichter bij elkaar komen. Het is voor bedrijven ook heel belangrijk dat ze beseffen dat hun stem moet weerklank vinden in het klaslokaal waar technisch talent gevormd wordt", vertelt Viane, "Daar start de employer branding voor het bedrijf in kwestie."
Tekort aan STEM-profielen
Vlaanderen kampt met een tekort aan STEM-profielen. De STEM-monitor toont aan dat we er tot op vandaag onvoldoende in slagen om jongeren te laten kiezen voor STEM, terwijl STEM-competenties voor vrijwel alle beroepen nodig zijn.
Volgens Françoise Chombar, medeoprichtster van Melexis, ligt een belangrijk deel van de oplossing in lokale STEM-allianties, waarin scholen, bedrijven, overheden en maatschappelijke partners op permanente basis samenwerken. Chombar noemt de maatschappelijke partner het belangrijkste aspect. "Het zijn diegene voor wie we het allemaal doen: onze burgers, onze jongeren en hun ouders. Ze moeten zich herkennen in STEM", stelt ze. Maar STEM moet ook een menselijk gezicht krijgen.
"Bedrijven krijgen als gastleerkracht een beter zicht op de werknemers van morgen" - Yves Servotte, bestuurder Choprabisco
Een voorbeeld van zo'n lokaal rolmodel kwam ook aan bod via de gastleerkrachten op het symposium. Professionals uit het bedrijfsleven die hun expertise delen in de klas, zorgen voor levensechte leeromgevingen en brengen actuele kennis rechtstreeks tot bij leerlingen. Mirthe Vernijns is zelf ingenieur van opleiding en bracht in haar voormalige rol als Assistant Maintenance Manager BASF de wereld van de industrie tot leven in de klas: "Als gastleerkracht kun je meer voorbeelden uit de praktijk in de klas brengen", vertelt ze, "Zo maken we de studenten nieuwsgierig om de juiste vragen te stellen."
Yves Servotte ziet dan weer een wederzijds voordeel: "We stellen bedrijven open zodat jongeren kunnen kennismaken met de nieuwste ontwikkelingen en de passionele attitudes van de ondernemers. Maar bedrijven krijgen ook een beter zicht op de schoolomgeving en de werknemers van morgen."
Nauwe samenwerking als basis voor levenslang leren
Dat samenwerking tussen onderwijs en arbeidsmarkt de basis vormt voor levenslang leren, was de kernboodschap van de keynote van Vickie Dekocker, Senior Expert Onderwijs en Arbeidsmarkt bij Agoria Vlaanderen. Zij benadrukte dat het kennisrijk curriculum een kans biedt voor het technisch onderwijs, op voorwaarde dat theorie en praktijk elkaar blijven versterken.
Volgens Dekocker resulteert een vroege samenwerking in een sterker vertrouwen tussen bedrijven en scholen: hoe eerder de samenwerking begint, hoe beter. Zo stelt ze dat je in de eerste graad kan starten met een bedrijfsbezoek of iemand uit het bedrijfsleven voor de klas kan laten komen, iets waar Veerle Desutter (Embuild) en An Warrens (KDS Dak & Gevel) dieper op ingaan.
"Wanneer je praat met leerlingen en ouders, merk je dat ze vaak een stereotiep beeld hebben van de bouw" - Veerle Desutter, beleidsverantwoordelijke arbeidsmarkt & onderwijs bij Embuild
Embuild wil namelijk jongeren op een laagdrempelige manier laten kennismaken met de bouwsector, onder meer via de Open Wervendag voor Scholen en het geven van gastlessen. "Je merkt dat wanneer je praat met leerlingen, leerkrachten en ouders, ze vaak een zeer stereotiep beeld hebben van de bouw", klinkt het. Embuild hoopt dat beeld te veranderen door de jongeren te laten kennismaken met de nieuwe jobs in de sector, zoals BIM-modelleurs en dronepiloten.
Vademecum Hout
Een toonbeeld van zo’n vroege samenwerking is het Vademecum Hout, het hybride leerboek dat tot stand kwam dankzij een samenwerking tussen PMG, Woodwize, Fedustria, de onderwijskoepels en bedrijven uit de sector. Het vademecum wordt vandaag verspreid onder alle leerlingen van de tweede graad hout (houtbewerking/houttechnieken).
"Het idee ontstond tijdens het eerste symposium en heeft nu de uitwerking gekregen die het verdient", vertelt Jeroen Synaeve. "Het Vademecum Hout is slechts een beginpunt."
Kurt Buelens, technisch adviseur bij PTS Boom, is alvast heel positief: "Als ik zie hoe mijn leerkrachten ermee aan de slag gaan op een hybride manier, zowel fysiek als online met de tool TEC Assistant, dan is dat een ongelofelijke meerwaarde voor het cursusmateriaal dat nu kan worden aangeboden. Ook de leerlingen geven aan dat het veel gemakkelijker is om de leerstof te studeren voor de examens."
Voor Buelens staat één ding vast: dit verhaal stopt hier niet. “Dit is een uniek initiatief dat sowieso een vervolg krijgt. Mijn boodschap aan andere sectoren is duidelijk: sla de handen in elkaar en probeer hetzelfde te realiseren", aldus Buelens.
Een nieuwe realiteit
Arbeidsmarktexpert Jan Denys omschrijft de huidige situatie als een van "bijna volledige tewerkstelling". Tijdens zijn presentatie schetste hij een beeld van de evolutie van de arbeidsmarkt en hoe we tot die nieuwe realiteit zijn gekomen. Waar Vlaanderen in de jaren zestig nog bijna volledige werkgelegenheid kende, viel dat model na de oliecrisis uiteen. In de jaren zeventig en tachtig maakte lage werkloosheid plaats voor massale en langdurige werkloosheid. Vooral jongeren uit het beroeps- en technisch onderwijs werden toen zwaar getroffen, met werkloosheidscijfers tot 25 à 30%.
"De productiviteit van mensen moet worden verhoogd door hen slimmer te laten werken" - Jan Denys, arbeidsmarktexpert
Vandaag is de situatie opnieuw fundamenteel anders. Al twaalf jaar op rij is er netto jobcreatie en Vlaanderen bereikte in 2023 een werkzaamheidsgraad van ongeveer 77%, dicht bij volledige tewerkstelling. Waar vroeger jeugdwerkloosheid het debat domineerde, is krapte nu de realiteit en hebben technisch en STEM-geschoolde schoolverlaters structureel sterke kansen op de arbeidsmarkt.
Die evolutie vraagt een andere rol van het technisch onderwijs. In een context waarin werkloosheid minder dreigt, verliest het klassieke arbeidsmarktargument voor STEM aan kracht en wordt studiekeuze minder gestuurd door schaarste. Dat betekent dat technisch onderwijs sterker moet inzetten op intrinsieke interesse en maatschappelijke relevantie. Tegelijk krijgt het technisch onderwijs een grotere strategische rol in het verhogen van de productiviteit. "Niet door ze harder te laten werken, maar wel door ze slimmer te laten werken", verklaart Denys. Die productiviteit kan verhoogd worden onder meer via digitalisering en artificiële intelligentie.
Keynotesprekers
- Onderwijs en bedrijfsleven als partners voor de toekomst
door Vickie Dekocker - Senior Expert Onderwijs & Arbeidsmarkt - Volledige werkgelegenheid is een nieuwe realiteit voor het technisch secundair onderwijs
door Jan Denys - Arbeidsmarktexpert - Een lokale STEM-alliantie als degelijk en duurzaam fundament
door Françoise Chombar - Voorzitter en medeoprichter van Melexis
Inspirerende cases
- Gastleerkrachten in technisch onderwijs
door Mirthe Vernijns - De kloof tussen onderwijs en arbeidsmarkt: verwachtingen, competenties en ondernemingszin
door Yves Servotte - Aanbod e-learnings van Colruyt Group aan GO! Middelbare scholen
door Bart Bosmans en Steven Hendrickx - Houttechnisch onderwijs versterken: waarom Robland het Houtvademecum omarmt
door Pieter-Jan Muijs en Kurt Buelens - Electro Brain als brug tussen onderwijs en de elektrotechnische sector
door Veerle Van Antenhove, Mathias Van Eesbeek en Ronny Van Glabeke - De Geldof-lasproef
door Peter Wyckaert, Bart Debaets, Dirk Deneven en Robben Van Bellingen - Specialiseren voor een sterkere toekomst
door Fabienne Dekersgieter & Roger van Damme - Open Wervendag en gastleerkracht als kennismaking met de bouwsector
door Veerle Desutter & An Warrens - De Wishing Tree Box - een samenwerking tussen onderwijs en werkveld rond palliatieve zorg
door Melissa Reymen & Inge Smolders - UCLL - STEM in Actie: De Mini-Papiermachine als brug tussen onderwijs en industrie
door Gunther Melis, Stijn Dammekens en Christoph Moens - Studenten creëren leerkansen voor leerlingen
door Jochem Pannecoucke, Christoph Van Bellingen & Hans Bleeser